1. خانه
  2. /
  3. بخش‌ها
  4. /
  5. فقه و احکام
  6. /
  7. مسابقه در افراط گری

مسابقه در افراط گری

 دربین علمای شیعه در باره مغرب سه قول وجود دارد: ۱ – بعضی مانند اهل سنت می‌گویند مغرب همان غروب آفتاب است. ۲- اکثرا می‌گویند مغرب بعد از زوال سرخی روی افق در طرف مشرق است یعنی حدود ده دوازده دقیقه بعد از غروب. تا چند سال پیش در نجف و قم طبق همین فتوی یعنی حدود ده دوازده دقیقه بعد از غروب اذان می‌گفتند.

 

۳- قول سوم که معمولا فتوی نیست بلکه می گویند: بنا براحتیاط ، افطار ونماز مغرب را تابعد از زوال سرخی مشرقی ازروی افق تا بالای سر شخص ایستاده به تاخیر بیندازند.

قول چهارم از ابی الخطاب نقل شده که گفته اول وقت نماز مغرب وقتی است که ستار ها در آسمان پیدا شوند. در کتب تراجم نقل شده که امام صادق (ع) ابی‌الخطاب را طرد کرده وگفته او بر من دروغ می‌بندد.

دلیل اختلاف علمای شیعه در این مسئله اختلاف احادیث منسوب به امامان (ع) در کتب حدیث و فقه است. بعضی از این احادیث مطابق نظر اهل سنت است و بعضی دیگر مخالف آن. بنا بر این در بین احادیث مربوطه تعارض وجود دارد. برای خروج از بن بست ناشی از تعارض در احادیث راه‌حل‌ها و اصولی تعیین شده از جمله اینکه اگر یکی از دو حدیث متعارض، مطابق نظر اهل سنت و دیگری مخالف آن بود، به حدیث مخالف آنها تمسک و عمل شود و در مقام استدلال برای تاسیس این اصل گفته شده که ممکن است حدیث مطابق نظر آنان از روی تقیه صادر شده باشد و همین احتمال برای ترجیح آن بر دیگری کافی است.

سیاسی شدن فقه شیعه:

انشعاب شیعه از اهل سنت از جریانات سقیفه و شورای شش نفره و خلافت عثمان و قتل او و جنگ‌های جمل و صفین و از همه مهمتر از شهادت امام حسین (ع) و شهادت سایر قیام کنندگان آل ابی طالب نشئت گرفته. بنا بر این، این انشعاب به تمام معنی سیاسی عقیدتی بلکه مبارزاتی است. و چون به استثنای حدود پنج سال در زمان خلافت امام علی (ع) در اکثر قرون گذشته به صورت یک حزب سیاسی عقیدتی غیر رسمی و شکست خورده به حیات خود ادامه داده، نوعی خشم و رنجش در دل آنها ریشه دوانیده، و لذا طبیعی است که با جالت قهر‌آمیز به مسائل مورد اختلاف بین خود واهل سنت بنگرند و طبیعی است که جامعه شیعه مخصوصا عوام که تعصب بیشتری دارند به اقوال مخالف آنها تمایل بیشتری داشته باشند.

لازمه این امر این است که هر کدام از علما که گرایش بیشتری به فتوای مخالف اهل سنت داشته باشند به تمایلات عوام نزدبک تر باشند و در بین عوام موقعیت و مقام بیشتری به دست آورند و کسانی که در فتوی مخالفت کمتری با اهل سنت داشته باشند در بین عوام طرفداران کمتری داشته باشند حتی اینکه بسیاری از آنها تدریجا به انزوا کشیده شوند.

همان طور که کتاب ها و فتاوای فقهی دو نفر از علمای بزرگ شیعه یکی به نام ابن جنید بغدادی و دیگری به نام ابن عقیل عمانی که پیش از شیخ مفید بوده‌اند تدریجا مورد بی‌توجهی قرار گرفت و به حاشیه رانده شد.

چنین جریانی که در طول قرن های متمادی ادامه ذاشته باعث رسوخ افکار عامیانه در مکتب تشیع، هم در فقه و هم در کلام و هم در تاریخ شده و از این رهگذر خسارات فراوانی بر فرهنگ شیعه وارد شده که عامل عمده آن هم افراط گرایان خود آنها بوده اند نه مخالفان آنها.

جهت شناخت وقت مغرب به چند مطلب اشاره می شود:

۱- کلمه مغرب در لغت هم به معنی زمان غروب استعمال می‌شود و هم به معنی مکان غروب یعنی محلی که بر حسب دید ما آفتاب در آنجا غروب می کند. بنا بر این آنچه در ایران رائج است که کلمه مغرب را غیر از غروب و به معنی وقت نماز و افطار میدانند یک تصور عامیانه است و با معنی لغوی مغرب مطابقت ندارد و در فقه هم برای این معنی مصطلح نشده است.

۲- هنگام غروب آفتاب در طرف مشرق فضای بالای افق سرخ دیده می‌شود و با عمیق تر شدن غروب تدریجا آن سرخی از بین می‌رود. بعد از گذشت حدود ده دقیقه از غروب باریکه‌ای از سرخی روی افق زائل می‌شود. و بعد از گذشت حدود ۱۵_۱۶ دقیقه از غروب سرخی مشرقی به حدی زائل می شود که تا بالای سر شخص ایستاده از بین می‌رود و کم کم بعضی ستاره‌ها دیده می شود. و بعد سرخی متمایل به مغرب می‌شود تا اینکه به کلی زائل می شود و جای آن نور سفیدی می‌ماند و بعد از چند دقیقه آن نور سفید هم زائل می‌شود که به آن عتمه گفته می‌شود که اول وقت نماز عشا در نظر اهل سنت و بعضی علمای شیعه مانند صاحب حدائق همان وقت است. هم در فقه شیعه و هم در فقه سنی از این تغییرات روی افق برای تعیین وقت افطار و نماز مغرب و وقت فضیلت آن و وقت نماز عشا و وقت فضیلت آن استفاده شده است.

۳- برای مشاهده دقیق وقت غروب آفتاب و سرخی مشرقی و زوال تدریجی آن و تطبیق این اقوال و تنظیم هر کدام آنها بر حسب دقیقه باید از شهر خارج شد و در جای مسطحی که مانعی جلو افق در طرف مشرق و مغرب نباشد غروب آفتاب و سرخی مشرقی و زوال تدریجی آن تا بالای سر شخص ایستاده و زمان پیدا شدن ستاره‌ها را مشاهده کرد. چنین کاری در شهر‌ها به دلیل چراغ‌ها و ارتفاع ساختمان‌ها مقدور نیست.

وقت اذان مغرب صدا و سیما اشتباه است:

همان طور که اشاره شد وقت اذان مغرب صدا وسیما بر خلاف روش متداول در قرون گذشته تا چند سال پیش است. و با توجه به اقوال مذکور و با تطبیق آنها بر افق و تغییرات حاصله در افق به خوبی واضح می‌شود که وقت اذان مغرب صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران که حدود بیست دقیقه بعد از غروب پخش می‌شود با هیچ کدام از اقوال علمای معروف شیعه منطبق نیست بلکه به قول ابی الخطاب ملعون که امام صادق(ع) او را لعنت و از خود طرد کرده نزدیک تر است.

حدود ۱۲ سال قبل متوجه شدم که رادیو قم طبق روش قدیم حدود ده دوازده دقیقه بعد از غروب و چند دقیقه پیش از رادیو تهران اذان پخش می کند. و همین طور در سفری که به اصفهان رفته بودم متوجه شدم که رادیو اصفهان هم به همان روش قدیم یعنی حدود ۱۰_۱۲ بعد از غروب اذان پخش می‌کند که آن هم بعدا تغییر کرد.

تذکر و عدم نتیجه:

و قتی رادیو قم برنامه خود را تغییر داد و مانند تهران اذان را بعد از حدود بیست دقیقه بعد از غروب پخش کرد اول تلفنی تذکر دادم و بعد به تقاضای خود آنها کتبا نوشته و مختصری توضیح دادم و پیشنهاد دادم که برای تحقیق بیشتر و تطبیق بر افق با چند نفر دیگر همه رساله‌های توضیح المسائل را بر داریم و به جائی که همه اطراف افق باز و خارج از شهر باشد برویم و در آنجا به تطبیق فتاوی بر تغییرات حاصل از غروب و زوال سرخی روی افق در طرف مشرق بپردازیم تا وقت مغرب کاملا روشن شود. رادیو قم هم این نامه را فرستاد تهران آنها هم تلفنی صحبت کردند من هم پیشنهاد خود را توضیح دادم ولی اقدامی صورت نگرفت.

ضرر و زیان این امر:

اولا این امر تحریف و بدعت در دین است که از گناهان کبیره و در حکم جنگ با خدا و رسول به حساب آمده و ثانیا باعث محرومیت عموم از بهترین وقت فضیلت مغرب می‌شود و از همه مهمتر باعث تاخیر افطار کسانی می‌شود که نیاز شدید به آب یا غذا دارند. و با توجه به اینکه بسیاری از روزه داران نوجوان می‌باشند ضرر و زیان این امر بیشتر می‌شود. فرض کنید دختر دانش آموزی که سنش نه سال قمری یعنی هشت سال و چند ماه شده روزه باشد و با توجه به فعالیت روزانه نیاز شدید به آب داشته باشد و برای نوشیدن آب لحظه شماری کند و به خاطر تاخیر اذان مجبور شود مقداری از وقت بدون دلیل تشنه بماند. و چون مدت اذان ما حدود پنج دقیقه است ومعمولا افطار را تا بعد از پایان اذان به تاخیر می‌اندازند، در حدود ۱۵ دقیقه به دون دلیل تشنه می‌مانند. تشنه نگه داشتن چنین افرادی که به ما اعتماد کرده و مارا امین در دین خود می‌دانند خیانت و ظلم به کسانی است که قدرت دفاع از خود ندارند که از بدترین ظلم‌ها است.

دلیل اصرار بر این امر:

لازم به تذکر است که این جریان اختصاص به تاخیر اذان ندارد بلکه به طور عموم به تفکرات افراطی دامن زده و تاکید می شود. بسیاری از مطالبی که در مجالس مذهبی بیان می‌شود و بعضا در صدا و سیما پخش می‌شود در همین راستا است. از باب نمونه در کتب تاریخ حتی کتب مرحوم مجلسی و شیخ عباس قمی از رحلت حضرت فاطمه(س) به وفات تعبیر شده ولی در چند سال اخیر وفات تبدیل به شهادت شده و گفته می شود شهادت حضرت فاطمه(س) و به طوری که از بعضی دوستان شنیده‌ام در باره وفات حضرت زینب(س) نیز کلمه شهادت به کار برده می‌شود و گفته می‌شود شهادت حضرت زینب. و افراطی تر از همه اینها بعضی پیشنهاد کرده‌اند که در اذان، بعد از اشهد ان علیا ولی الله، اشهد ان فاطمه عصمت الله نیز اضافه شود.خلاصه اینکه این جریان بسیار گسترده و عمیق و طبق برنامه دارد به پیش می‌تازد.

برای این کار سه هدف محتمل است. یکی این است که این کار در اثر اصرار بعضی از افراطیون در تشیع که در مراکز بالا نفوذ دارند انجام می‌شود. که تصور می‌کنند با اصرار هر چه بیشتر بر موارد اختلاف بین شیعه و سنی مذهب شیعه تقویت می‌شود و حق اهل بیت بهتر ادا می‌شود. مضافا بر اینکه ممکن است مخالفت هر بیشتر با اهل سنت را یک عبادت و امری واجب بدانند.

احتمال دوم این است که این کار طبق نقشه‌ای صورت می‌گیرد که می‌خواهد عقاید افراطی را از طریق مدیریت افکار و به طور غیر مستقیم اصلاح نماید و مدیریت مورد نظر آنها هم این است که با تظاهر یه افکار عامیانه و افراطی، هم عوام را جذب نموده و به زیر چتر خود در آورد و هم عوام داران را خلع سلاح نماید و بعد از تسلط کامل بر مدیریت جامعه، که هیچ منتقد و مزاحمی وجود نداشته باشد به اصلاح افکار بپردازد.

احتمال سوم این است که بعضی افراطیون مقدس نما مقامات جمهوری اسلامی را به تمایل به اهل سنت متهم نموده و در صدد جذب عوام به سوی خود آمده‌اند و مقامات هم در مقام دفاع از خود و برای ساکت کردن آن افراطیون اقدام به چنین برنامه‌هائی می‌نمایند. که عملا می‌خواهند به آنها بگویند که ما از شما شیعه تر و افراطی تریم. و این است معنی مسابقه در افراط گری.

در باره این روش اصلاحی و مضرات آن مقاله دیگری خواهد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

آخرین مطالب

فهرست