1. خانه
  2. /
  3. بخش‌ها
  4. /
  5. مقالات
  6. /
  7. داستان #محمد_یتیم، قهرمان نامی پیغمبران(۷)

داستان #محمد_یتیم، قهرمان نامی پیغمبران(۷)

(هدف از این داستان‌ها نه تاریخ نگاری است و نه داستان‌سرائی به معنی متعارف. هدف: اولا یادآوری نکاتی است که در شناخت اسلام نقش مؤثر دارد و در لابلای مطالب تاریخی فراموش یا کمرنگ شده. و ثانیا توضیح شرائط و فضائی است که اسلام در آن نشئت گرفته.

چون آن محیط با محیط و فضائی که در قرون بعدی، علوم اسلامی، در آن شکل گرفته و تنظیم شده متفاوت است)

نظام سیاسی و اجتماعی عرب پیش از اسلام

نظام سیاسی و اجتماعی عرب مانند نظام اجتماعی ایران و روم و حبشه در آن زمان نبود که قدرت متمرکزی داشته باشند و قدرت در دست یک سلطان باشد و قوانین و مقررات توسط او و مشاوران او تنظیم و اجرا شود. بلکه مانند همه نظام های ابتدائی، نظام عشائری بود و قدرت متمرکزی در بین آنها وجود نداشت. رئیس قبیله بر اساس ضوابطی که در طول سالیان دراز در آن عشیره تثبیت شده بود عشیره خود را مدیریت می کرد. اساس این نظام مبتنی بر حفظ  نسب افراد و قبائل و عشایر بود. حفظ نسب برای زندگی عشایری عرب یک ضرورت قطعی به حساب می آمد. به طوری که ممکن نبود یک نفر بدون نسب مشخص قبیله ای  در بین عرب یافت شود. ترتیب مراتب نسب از بالا به پائین کاملا حساب شده و به این ترتیب بود: ۱- شعب ۲-قبیله ۳- عمارة ۴-بطن ۵ فخذ ۶- عشیرة. و بعضی فصیله و أسرة هم اضافه کرده اند. همه افراد یک قوم به طور منظم شدیدا به هم وابسته بودند و نسبت به قوم خود در برابر قوم دیگر تعصب شدید داشتند. روابط بین افراد بر اساس ضوابط خاص قومی و قبیله‌ای بود. به طور مرسوم هر فرد عرب سلسله نسب خود را می دانست. وقتی دو نفر عرب در بیابان به هم می رسیدند اگر می خواستند با هم صحبت کنند، قبل از هر چیز می‌بایست  نسب خود را برای یکدیگر بیان  کنند تا از همدیگر مطمئن شوند.

بعضی از قبائل از جمله قریش خود را برتر از سایر قبائل می دانستند. بعضی ملاک های برتری، فضائل و مکارمی مانند وفای به عهد، ادای دین، شجاعت و سخاوت و کرم بود. و بعضی دیگر ناشی از تکبر و خود پسندی و تعصب صرف بود.  این تفاخر و برتری این قدر برای آنها اهمیت داشت که در جنگ های تن به تن نیز  روی آن حساب می کردند. در چنگ بدر وقتی سه نفر از سپاه قریش به میدان آمدند و از سپاه مسلمین مبارز خواستند، اول سه نفر از انصار به میدان آنها رفتند ولی قرشیان وقتی فهمیدند که آنها قرشی نیستند از جنگ با آنها خود‌داری ورزیدند و گفتند محمد کسانی هم کفو ما را به مصاف ما بفرستد.و او هم حمزه و عبیدة و علی که از بنی هاشم قریش بودند به مصاف آنها فرستاد.

 با انتشار و تثبیت اسلام نظام و امتیازات مبتنی بر فرهنگ عشایری لغو شد و همه عرب  تحت لوای اسلام و یک حکومت متمرکز درآمدند. ولی بسیاری از عادات عشایری از بین نرفت و با اسلام آمیخته شد که هنوز هم وجود دارد و روی آن تکیه می شود. منحصر کردن خلافت اسلامی به قبیله قریش از همین باب بود که بعد از انقراض بنی امیه نوبت به بنی عباس رسید. هنوز هم در کشورهای عربستان سعودی و کویت و سایر کشورهای جنوب خلیج فارس حکومت به صورت قبیله ای اداره می شود. از حوادث عجیب اینکه پیش از حکومت آل سعود بر عربستان در هیچ کتابی منطقه‌ای به نام “عربستان سعودی” وجود نداشته. بعد از آنکه آل سعود که حاکم منطقه‌ای در شرق عربستان بودند، در جنگ جهانی اول به حکومت بر مکه و مدینه دست یافتند اسم همه مناطق تحت حکومت خود را سعودیه گذاشتند. اضافه کردن”هاشمی” بر اردن که گاهی اردن هاشمی گفته می شود نیز به همین دلیل صورت گرفته. چون ملک حسین و پدرش از اولاد امام حسن مجتبی و از بنی هاشم بودند و پیش از جنگ جهانی اول از جانب خلافت عثمانی حاکم بر مکه و مدینه بودند. بعد از جنگ جهانی و تسلط آل سعود بر مکه و مدینه، توسط انگلیس به حکومت بر اردن منصوب شدند و اسم آنجا را اردن هاشمی گذاشتند.

تقید منسوبین به حضرت پیغمبر(ص) به عمامه سیاه یا کلاه یا شال سبز در بین شیعیان از همین باب و همچنین به خاطر تخصیص نصفی از خمس به آنها است.

تاکید اسلام بر صله رحم نیز برخواسته از فرهنگ عشایری و بر اساس همان سنتی بود که در زمان جاهلیت بر اساس فرهنگ عشایری و قبیله‌ای روی آن تاکید می‌شد. و ضد آن یعنی قطع رابطه با ارحام ننگ به حساب می آمد. صله رحم به معنی کمک مالی تنها نیست بلکه به معنی حفظ روابط حسنه و حمایت و جلوگیری از تبهکاری منسوبین و بعضی مسائل دیگر بود. در آن زمان که پلیس و نیروی اطلاعاتی وجود نداشت صله رحم بهترین ضامن برای امنیت جان و مال و ناموس افراد به حساب می آمد. و لذا افراد متفرقه‌ای که به خاطر بردگی وابسته به کسی نبودند و دور از قبیله خود زندگی می کردند، ناچار بودند برای حفظ امنیت خود، با یکی از افراد قبیله‌دار، هم پیمان شوند.  به همین دلیل عمار یاسر که یمنی بود و در مکه زندگی می کرد با بنی مخزوم یکی از بیوت قریش پیمان بسته بود. و همین طور به خاطر افراد متفرقه‌ای که ساکن مکه بودند و با قبیله‌ای پیمان نداشتند که ازآنها حمایت کند، برای دفاع از آنها حلف الفضول یعنی پیمان فضل‌ها منعقد شده بود.   پیش از این در باره تجدید این حلف که حضرت محمد هم یکی از اعضای آن بود،توضیح بیشتری داده شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

آخرین مطالب

فهرست