1. خانه
  2. /
  3. بخش‌ها
  4. /
  5. مقالات
  6. /
  7. داستان محمّد یتیم، قهرمان نامی پیغمبران شماره(۹)

داستان محمّد یتیم، قهرمان نامی پیغمبران شماره(۹)

 

? منطقه حرم

 

? حرم،حرام،محروم، حرمت، احرام،تحریم،محرّم، احترام و محترم  همه از یک مادّه اند که اصل آن به معنی قدغن و قرق و ممنوع کردن است.  هرچند بعضی از این کلمات در زبان فارسی تدریجاً کاربُرد های متفاوتی پیدا کرده اند.

 

? منظور از منطقۀ حرم، مکّه، و منطقه وسیعی در اطراف آن است که مانند یک دایره همۀ اطراف آن را احاطه کرده است.البته فاصلۀ مرز این محدوده تا مکّه در همۀ اطراف یکسان نیست.  این محدوده احکام خاصی دارد. بسیاری از کارهائی که در سایر اماکن مجاز است در منطقه حرم مجاز نیست. هر مسلمان که برای حج یا عمره یا کارهای دیگر بخواهد وارد این محدوده شود، پیش از ورود، در اماکن معیّنی، که میقات نامیده می شود، باید لباس احرام بپوشد و به لوازم آن ملتزم شود. قطع درختان حرم و صید حیوانات آن و بعضی از امور دیگر که در حال عادی حلال است بر مُحرم حرام می شود و در صورت ارتکاب کفّاره بر او واجب می شود.

 

? سابقه تعیین این منطقه به عنوان حرم به قرنها پیش از اسلام بر می گردد. حتی اینکه بعضی آن را به حضرت آدم و حضرت ابراهیم خلیل نسبت داده اند. کسانی که مدیریت کعبه و مکّه را به عهده داشتند و تا حدودی رهبر دینی عرب به حساب می آمدند، مکّه و منطقۀ وسیعی در اطراف آن را حرم اعلام کرده بودند. یعنی آنجا را قرق کرده بودند که واردین درخت های آنجا را قطع نکنند و حیوانات آنجا را شکار نکنند. و آن منطقه را پناهگاه و محلّ امنی قرار داه بودند. حتّی قاتلی که به آنجا می آمد و پناه می برد، تا در آنجا بود مصونیّت پیدا می کرد و موردِ تعقیب قرار نمی گرفت. پوشیدنِ لباس مخصوص احرام که شخص با پوشیدن آن مُحرم نامیده می شود به معنی این است که شخص ملتزم به حفظ حُرمت آن منطقه و لوازم عُمره و حَجّ شده است.

 

? مضافا بر حرمت قطع درختان و بوته ها و گیاهان منطقۀ حرم و صید حیوانات آن، حمل سلاح نیز در آن ممنوع بوده. جنگ و غارت و هر گونه اقدام مسلّحانه در آنجا ممنوع بوده. که محلّ امنی برای تردّد مردم به مکّه باشد. همه قبایل عرب حُرمت این منطقه را نگاه داشته و در آنجا به کسی تعرّض نمی کردند.

 

همه این ضوابط و مقرّرات با کم و بیش در عصر جاهلیت و قرن ها پیش از اسلام وضع شده بود و اکثر قریب به اتّفاق آنها به جز بت پرستی و بعضی مقرّرات دیگر، در اسلام مورد تأیید قرار گرفته است.

 

 قرآن کریم در آیه ۵۷ سوره قصص می فرماید:

 

? و قالُوا إِنْ نَتَّبِعِ الْهُدى‏ مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنا أَ وَ لَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً يُجْبى‏ إِلَيْهِ ثَمَراتُ كُلِّ شَيْ‏ءٍ. مشرکین مکه می گویند اگر از تو پیروی کنیم از سرزمین مان ربوده می شویم. به آنها بگو مگر ما حرم را برای شما محل امنی قرار ندادیم که همه ارزاق به آنجا آورده می شود؟

 

و در آیه ۶۷ سوره عنکبوت می فرماید:

 

? أ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنا حَرَماً آمِناً وَ يُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ. مگر مشرکین مکه نمی بینند که حرم را برای آنها محل امنی قرار داده ایم با اینکه در خارج از این محدوده امنیت وجود ندارد و مردم ربوده می شوند؟

 

? ماههای حرام

 

ماههای ذیقعدة، ذیحجه، محرّم و رجب ماه های حرام بودند که جنگ و قتال و غارت در آنها حرام و ممنوع شده بود. تحریم این ماه ها به خاطر امنیّت سفر به مکّه بوده، سه ماه اوّل برای حجّ و عُمره و ماه رجب مخصوص عُمره بوده. همۀ عرب ها غالباً به حُرمت این ماه ها ملتزم بودند. بعد از اسلام هم حرمت این ماه ها رعایت می شد. قرآن کریم درآیه ۲ سوره توبه می فرماید:

 

?فسيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ. در ماه های حرام با شما جنگی نداریم. هر کجا که می خواهید بروید. ولی بدانید که نمی توانید خدا را از تعقیب خود باز دارید. 

 

و در آیه ۵ همین سوره می فرماید:

 

? فإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ.وقتی ماه های حرام منقضی شد مشرکین را هر کجا که یافتید بکشید.

 

? در جنگ صفّین هم وقتی سپاه امام علی(ع) و سپاه معاویه در ماه محرّم در صفّین به هم رسیدند به خاطر حفظ حرمت ماه حرام تا آخِر محرّم از جنگ خودداری کردند و در اوّل ماه صفر شروع به جنگ کردند. شهادت امام حسین(ع) در ماه محرّم نیز به خاطر وقوع آن در ماه حرام باعث تقبیح بیشتر آن شد.

 

? بازار عکاظ

 

? عکاظ محلی بود بین مکه و طائف که به طائف نزدیک تر بود. سالیانه در ماه ذیقعده که یکی از ماههای حرام بود بازاری در آنجا برگزار می شد. این بازار از اول ماه ذیقعده شروع می شد و تا چند روز پیش از ایّام حجّ ادامه می یافت. تعداد بسیاری از قبایل مختلفِ عرب در آن بازار جمع می شدند. این بازار بر خلاف اسم آن، اختصاص به تجارت و خرید و فروش کالا نداشت بلکه برنامه های گوناگون و متنوّعی در آن اجرا می شد.

 

? سوداگران به تجارت و تبادلِ کالا می پرداختند. هنرمندان هنر های خود را به نمایش می گذاشتند. شاعران به انشاد اشعار خود می پرداختند و آنها را در معرض دید و نقد کارشناسان و نکته سنجان شعر و فصاحت و بلاغت قرار می دادند. نوازندگان به نوازندگی می پرداختند. خلاصه هر هنرمندی هنر خود را به نمایش می گذاشت. مردم نیز به شنیدن و دیدن این آثار علاقه نشان می دادند و برای استماع به دور آنها جمع می شدند و کارشناسان و اهل نظر نیز با مقایسه این دستاوردها با یکدیگر، به نقد و تحلیل اشعار و خطابه ها و هنرها می پرداختند. عدّه دیگری هم که در حلّ اختلافاتِ حقوقی یا رقابت در افتخاراتِ قومی خود به بُن بست رسیده بودند نیز مرافعات و مفاخرات خود را به آنجا می بردند و از افراد خِبره و تجربه دیده در این امور نظر و حَکَمیّت می خواستند. 

 

? خلاصه اینکه عکاظ بازاری بود برای تبادل کالا و ادب و فرهنگ و عادات و رسوم و قوانین که در ارتقای فرهنگی و ادبی و اجتماعی ملت عرب نقش مؤثر داشت.

 

? بعد از پایان مدّت بازار عکاظ از آنجا به سوی مکّه می شتافتند و به اعمال حجّ می پرداختند. در حین انجام مراسم حجّ و عُمره نیز دیدارها و معاملات و قرار دادهایی صورت می گرفت و احیاناً شعرایی به انشاد اشعار خود می پرداختند.

 

? در مجموع بازار عکاظ و مراسم حجّ برای ملت عرب که با دام ها و شتران خود در شبه جزیرۀ پهناور عربستان به صورت کوچ نشینی و متفرّق  به دنبال آب و عُلوفه برای حیوانات خود در تردّد بودند، و همین طور برای ساکنان مکّه و طائف و مدینه که شهرهای کوچکی بودند، فرصتِ خوبی فراهم می شد که با هم آشنا شوند و به تبادل محفوظات و عادات و اندیشه های ادبی و فکری خود بپردازند. در اثر همین شرایط بود که لغت عرب در قرن اوّل پیش از اسلام به درجه بالایی از فصاحت و بلاغت و شعر و خطابه رسیده بود.

 

? همین نسل از ملت عرب بودند که لطافت و عذوبت و اعجاز قرآن کریم را دریافتند و به نُبُوّت حضرت محمّد(ص) و عظمتِ روح او پی بردند و به او ایمان آوردند و با جهاد و فداکاری های خود سرزمین اسلام را  گسترش داده و آن را به اقصی نقاط عالم رساندند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

آخرین مطالب

فهرست